Adıyaman Belediye Başkanı ve Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) Encümen Üyesi Abdurrahman Tutdere, Fransa’nın Strazburg kentinde düzenlenen Avrupa Konseyi Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi’nin 51. Genel Kurulu’nda Adıyaman’ın deprem sonrası yaşadığı süreci anlattı.
Yerel Yönetimler Meclisi’nin “Krizlerin Maliyeti: Yerel Dayanıklılığın Finansmanı” başlıklı tematik görüşmesine katılan Tutdere, 6 Şubat depremlerinin ardından belediyelerin karşı karşıya kaldığı mali ve yapısal sorunlara dikkat çekti.
“90 saniyede bir kentin yerle bir olduğunu düşünün”
Konuşmasında depremin Adıyaman’daki etkilerine değinen Tutdere, yaklaşık 10 bin kişinin hayatını kaybettiğini, yapı stokunun yaklaşık yüzde 65’inin yıkıldığını veya ağır hasar gördüğünü belirtti.
Depremin yarattığı tabloyu, “90 saniye içerisinde koca bir kentin yerle bir olduğunu düşünün” sözleriyle anlatan Tutdere, elektrik, su, iletişim ve ulaşım gibi temel hizmetlerin aynı anda devre dışı kaldığına dikkat çekti.
Tutdere, deprem sonrasında 59 geçici konteyner yerleşim alanı oluşturulduğunu ve bir dönem yaklaşık 125 bin kişinin konteynerlerde yaşadığını belirterek, belediyelerin bir yandan mevcut kentin hizmetlerini sürdürürken diğer yandan adeta ikinci bir kentin ihtiyaçlarını karşılamak zorunda kaldığını söyledi.
Belediye bütçeleri kriz yükünü karşılamakta yetersiz kaldı
Afet sonrasında belediyelerin hizmet yükü artarken, kentten göç nedeniyle gelir kaynakları ve insan gücünün azaldığını ifade eden Tutdere, olağan dönemler için oluşturulan finansman modellerinin büyük ölçekli krizlerde yetersiz kaldığını dile getirdi.
Yerel yönetimlerin mali kaynaklarının üstlendikleri sorumluluklarla orantılı olması gerektiğini vurgulayan Tutdere, finansmana zamanında erişilememesinin yatırımların ertelenmesine ve krizlerin maliyetinin gelecek yıllara taşınmasına yol açtığını söyledi.
Tutdere, yeniden yapılanmanın yalnızca binaların ve altyapının yenilenmesiyle sınırlı olmadığını belirterek çocukların eğitime erişimi, kadınların ve engelli bireylerin güvenliği ile vatandaşların ekonomik hayata yeniden katılımının da iyileşme sürecinin önemli parçaları olduğunu ifade etti.
Afet finansmanı için dört öneri
Tutdere, Avrupa Konseyi üyelerine yerel yönetimlerin krizlere karşı güçlendirilmesi amacıyla dört temel öneri sundu.
Buna göre belediyelere kaynak aktarılırken yalnızca kayıtlı nüfusun değil, afet riski, gerçek hizmet yükü ve yerel ihtiyaçların da dikkate alınması istendi.
Tutdere ayrıca belediyelerin afet öncesinde risk azaltma yatırımları için, kriz anında ise hızlı ve esnek finansman kaynakları için daha kolay erişim imkanına sahip olması gerektiğini belirtti.
Özellikle küçük ve orta ölçekli belediyelerin proje geliştirme ve planlama kapasitelerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Tutdere, teknik desteğin doğrudan mali desteğin alternatifi olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.
Tutdere, afet finansmanında kaynakların dağıtılması ve önceliklerin belirlenmesi süreçlerinde yerel yönetimlerin daha etkin söz sahibi olması gerektiğini de ifade etti.
“Yaralarımızı dayanışmayla sarıyoruz”
Adıyaman’ın yeniden yapılanma sürecinde devlet kurumları, yerel yönetimler ve uluslararası kuruluşların iş birliğinin önemine değinen Tutdere, altyapının yeniden inşasında çeşitli uluslararası finans kuruluşlarının desteklerinden yararlanıldığını belirtti.
Tutdere, 6 Şubat depremlerinin ardından Adıyaman’a destek veren ülkelere, uluslararası kuruluşlara ve dayanışma gösteren kurumlara teşekkür ederek, afetlerin yarattığı sorunların ancak güçlü iş birliğiyle aşılabileceğini söyledi.
Konuşmasının sonunda yerel yönetimlerin mali ve kurumsal açıdan güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Tutdere, “Dayanıklı kentler ancak sorumluluklarıyla uyumlu kaynaklara ve karar yetkilerine sahip güçlü yerel yönetimlerle mümkündür” ifadelerini kullandı.
Tutdere, Adıyaman’ın deprem deneyimini uluslararası alanda paylaşmaya ve bu deneyimi ortak çalışmalara aktarmaya hazır olduklarını belirtti.
Kaynak: Adıyaman Belediyesi