er ve son derece mütevazı bir kimse olan MekkAbdullah İbn Mesud, Mekke’de çobanlık yaparak hayatını idame ettirirdi. Hz. Peygamber Efendimize (s.a.v.) İkra ayetinin henüz daha taptaze indiği günlerde can dostu ve arkadaşı Hz. Ebubekir ile birlikte Mekke’nin biraz dışına doğru yürüyüşe çıktıklarında çobanlık yaparken karşılaştıkları Abdullah İbn Mesud bu iki dostu yan yana görünce büyük bir sevinç içinde onları karşılamış sonrasında Resulullah’ın davetini kabul ederek İslam ile şereflenmiştir. Çok küçük yaşlarda babasını kaybettikten sonra ailenin geçimini sağlamak adına Mekke’de çobanlık yapmaya başlayan Abdullah İbn Mesud, çobanlıktan ilim küpü olmaya doğru böylelikle yolculuğa çıkmaya başladı.
İslam öncesinde bile büyük bir ahlak abidesi olan Abdullah İbn Mesud, azılı İslam düşmanı Ukbe b. Ebû Muayt’ın sürülerinde çobanlık yaptığı sırada karşılaştığı Allah Resulü ile o ilk karşılaşmasında şöyle bir sahne yaşanır.
Az önce de ifade ettiğim gibi Allah Resulü, can dostu Hz. Ebubekir ile Mekke dışına doğru yaptığı yürüyüş esnasında rastladıkları Abdullah İbn Mesud’dan bir miktar süt ister. “Yanında bize verebileceğin süt var mı?” diye sorar. Bunun üzerine Abdullah İbn Mesud;
“Süt var ancak size onu veremem. Zira bu hayvanlar benim değil, bana emanettir.” der.
Allah Resulü henüz daha taze inen İkra ayetiyle, İslam’ı tebliğe yeni yeni başlayacaktı. Hanımı Hz. Hatice’den sonra can dostu Hz. Ebubekir davete icabet etmiş sayı daha on bile olmamıştı. Karşılaştığı bu ahlak abidesi duruşu takdirle karşıladı. Görmek istediği bu davranış Resulullah’ı son derece mutlu etti. Hz. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bu cevap üzerine Abdullah İbn Mesud’a “Peki, süründe kısır, sütsüz bir keçi var mıdır?” diye sorar. Abdullah İbn Mesud bu sorunun kendisine neden sorulduğuna pek anlam veremez ama soruyu “evet var” diye cevaplar. Bir süre sonra da o kısır keçiyi getirir Resulullah’ın huzuruna.
Allah Resulü keçinin kurumuş derisine elini sürer, bir yandan da dua eder. Bir anda keçinin memeleri süt ile dolar ve hemen sütü bir kaba doldurur. O sütten hem kendi içti hem de onlara ikram etti. Daha sonra da keçiyi tekrar sıvazladı ve keçi tekrar eski sütsüz hâline döndü. Olay karşısında şaşkınlığa dönen Abdullah İbn Mesud, okuduğu duayı kendisine öğretmesini ister. Kalbi ilim arayan Abdullah İbn Mesud’un mucize karşısında zahirle değil de hakikat ile ilgilendiğini gören Allah Resulü, okuduğu duayı ona öğretir ve onu İslam’a davet eder. (Bu hikâye Osman Sungur Yeken’in Hadi İnşallah kitabından alınmıştır. Sayfa: 82-83)
Böylelikle İslam ile müşerreflenen sahabe Abdullah İbn Mesud, kendi ifadesiyle altıncı Müslüman olan kişi olarak İslam dairesi içine dahil olur ve artık çobanlık yerine ilme kendini verir.
Abdullah İbn Mesud Müslüman olduktan sonra diğer Müslüman olan sahabeler gibi birçok sıkıntıya düçar olmuş ancak bütün bu sıkıntılar onun imanını çelikleştirmekten başka bir işe yaramamıştı.
Abdullah İbn Mesud kendisini Hz. Peygamber (s.a.v.)’in hizmetine adamış bir sahabedir. Sahabe arasında ahlak ve yaşayış bakımından Hz. Peygamber (s.a.v.)’e en çok benzeyen kimse olarak kabul edilen, güzel sesiyle okuduğu Kur'an-ı Kerim’le de tanınan Abdullah İbn Mesud bütün savaşlara katılmış ve Bedir Savaşı'nda “Ümmetin Firavunu” diye adlandırılan Ebû Cehil’i öldürmüştür.
Hz. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in etrafından hiçbir zaman ayrılmayan Abdullah İbn Mesud, Raşid Halifeler döneminde de idari ve askeri işlerde görev almıştır. Hz. Ömer tarafından Kûfe kadılığına atanmış ve bu işi uzun süre sürdürmüştür. Görev yaptığı yerlerde idari işlerle olduğu kadar ilim ile de meşgul olmuş olan sahabe, birçok talebenin yetişmesine de vesile olmuştur. Çobanlıktan ilim küpüne dönüşen Abdullah İbn Mesud bu yönüyle İslami ilimlerin kuruluşunda öncülük etmiş bir sahabedir. Nitekim bu yönüyle kendisi günümüzde Kûfe Mektebi olarak bilinen ekolün kurucusu kabul edilir. Hz. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’e çok yakın olması ve sürekli onun yanında olması sebebiyle birçok hadisi ezbere bilirdi. Dolayısıyla diğer sahabelerden daha çok hadis rivayet etmiştir.
Hz. Osman’ın halife olduğu dönemde altmış yaşlarındaydı. O dönemde ortaya çıkan fitne ateşinin söndürülmesi için de büyük bir mücadele veren Abdullah İbn Mesud, artık daha fazla görev yapmayacağını halifeye belirtip Medine’ye döner. Kısa bir süre sonra da hastalanır ve vefat eder. Cenazesi Baki Mezarlığına defnedilmiştir.
Son derece mütevazı bir hayat süren Abdullah İbn Mesud’un İslami ilimlerin kuruluşundaki önderliği, onun siyasi ve idari alandaki faaliyetlerinin önünde gelir. Kabiliyetleri dolayısıyla da Allah Resulü’nün övgüsüne mazhar olan bu sahabe yakından tanınmayı hak ediyor. Vefatından sonra kendisi diğer sahabeler tarafından “İlim Küpü” olarak anılmıştır.
Kaynak: Önder Güzelarslan