Adıyaman’ın hafızasında asırlardır önemli bir yere sahip olan Ulu Camii, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından yıkılan tarihi yapılardan biri oldu. Yüzyıllar boyunca ibadet ve şehir hayatının önemli merkezlerinden biri olan tarihi cami, bugün ise aslına uygun şekilde yeniden ayağa kaldırılıyor.

Adıyaman şehir merkezinde bulunan ve kaynaklarda Dulkadiroğulları Beyliği dönemine tarihlenen Ulu Camii’nin ilk yapısının 1506-1515 yılları arasında inşa edildiği kabul ediliyor. Caminin, Dulkadiroğulları Beyliği hükümdarı Alaüddevle Bozkurt Bey’in oğlu Durak Bey tarafından yaptırıldığı yönünde görüşler bulunuyor.

Asırlar içerisinde çeşitli onarımlar geçiren yapı, özellikle 19. yüzyılda önemli değişiklikler yaşadı. Caminin bugünkü yapısıyla 1863 yılında yeniden inşa edildiğini gösteren kitabe bulunurken, 1902 yılında da kapsamlı bir onarım geçirdiği kitabelerden anlaşılıyor.

Depremde ağır hasar aldı

6 Şubat 2023 depremleri, Adıyaman’ın tarihi dokusunda da büyük tahribata yol açtı. Kentin simge yapıları arasında gösterilen Ulu Camii de depremde yıkılarak büyük ölçüde enkaza dönüştü.

Depremin ardından tarihi yapının yeniden ihyası için çalışma başlatıldı. Vakıflar Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda yürütülen süreçte, caminin yeniden inşasında tarihi dokunun ve özgün mimari özelliklerin korunmasına özel önem veriliyor. Kültür Portalı da Ulu Camii’nin 2023 depreminde yıkıldığını ve yeniden yapım çalışmalarının başlatıldığını belirtiyor.

Tarihi taşlar tek tek ayrıştırılıyor

Yeniden yapım sürecinin en dikkat çekici aşamalarından birini ise enkazdan çıkan tarihi yapı elemanlarının korunması oluşturuyor.

Enkaz alanında bulunan sağlam ve tarihi taşlar, gelişi güzel bir şekilde kaldırılmak yerine tek tek incelenerek numaralandırılıyor ve ayrıştırılıyor. Böylece yapının özgün unsurlarının yeniden inşa sürecinde değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Deprem sonrası yürütülen çalışmalar kapsamında zemin etütleri ve gerekli koruma kurulu izinlerinin ardından yapım sürecinin şekillendiği, çalışmaların bilim kurulunun denetiminde sürdürüldüğü bildiriliyor. Daha önce yapılan açıklamalarda da enkazdaki eski ve yeni taşların bilim kurullarının tavsiyeleri doğrultusunda ayrıştırıldığı belirtilmişti.

Duvarlar yeniden yükseliyor

Tarihi Ulu Camii’nin yeniden inşası için kurulan çalışma alanında kule vinçlerle yoğun bir çalışma yürütülüyor. Gün geçtikçe yükselen duvarlar, yıllar boyunca Adıyaman’ın siluetinin önemli parçalarından biri olan yapının yeniden ortaya çıkmaya başladığını gösteriyor.

Bir zamanlar çarşı içerisinde cemaatle dolup taşan Ulu Camii’nin taşları, bugün aynı mekânda yeniden yerini buluyor. Her bir taşın geçmişten geleceğe taşınan bir hatıra niteliği taşıdığı tarihi yapı, deprem sonrasında yalnızca yeniden inşa edilen bir cami değil, Adıyaman’ın kültürel hafızasının da yeniden ayağa kaldırılması anlamını taşıyor.

Çalışmaların tamamlanmasının ardından Ulu Camii’nin yeniden ibadete açılması ve Adıyamanlılarla yeniden buluşması hedefleniyor.

Yüzyıllar boyunca onarımlarla ayakta kalan, 6 Şubat depremlerinde yıkılan tarihi Ulu Camii, bugün aynı topraklarda yeniden yükseliyor.

Foto-Haber: Adıyaman Manşet