Adıyaman Üniversitesi Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Murat Gökhan Dalyan, Samsat’ta düzenlenmesi planlanan “Samsatlı Lukiano Felsefe Günleri” etkinliğinin adlandırılmasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Dalyan, Türkçede yerleşik kullanımın “Samsatlı Lukianos” olduğunu belirterek, “Lukiano” biçiminin hangi filolojik ve çevriyazısal temele dayandığının açıklanması gerektiğini savundu.

Prof. Dr. Murat Gökhan Dalyan, kamuoyuna yaptığı açıklamada değerlendirmesinin herhangi bir polemik amacı taşımadığını, Samsat’ın kültürel mirasına duyulan saygı ve konunun bilimsel açıdan doğru anlaşılması amacıyla yapıldığını ifade etti.

Antik Çağ’ın önemli hiciv, edebiyat ve retorik ustalarından Samsatlı Lukianos’un farklı dillerde çeşitli biçimlerde adlandırıldığını belirten Dalyan, Türkçede ise “Lukianos” biçiminin yerleşik olduğunu söyledi.

Dalyan, Cumhuriyet dönemindeki klasik çevirilerden günümüz akademik literatürüne ve kütüphane kataloglarına kadar uzanan kullanımda “Samsatlı Lukianos” adlandırmasının öne çıktığını belirterek, Samsat Kaymakamlığı’nın resmî yayınlarında da bu kullanımın yer aldığını ifade etti.

“LUKİANO” KULLANIMI AÇIKLANMALI

“Lukiano” biçiminin filolojik açıdan soru işaretleri taşıdığını savunan Dalyan, Eski Yunanca Λουκιανός adının kurallı Latin çevriyazısının “Loukianos”, Türkçedeki yerleşik aktarımının ise “Lukianos” olduğunu belirtti.

Kelimenin sonundaki “-s” unsurunun kaldırılarak “Lukiano” biçimine dönüştürülmesinin Yunancanın gramer yapısı bakımından açıklanmaya muhtaç olduğunu ifade eden Dalyan, İtalyanca ve İspanyolcadaki “Luciano” biçimlerinin de kendi dillerinin tarihsel gelişimi içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Dalyan, bu dillerdeki kullanımlardan hareketle Türkçede “Lukiano” biçimine geçilmesini sağlayan belirli bir filolojik veya çevriyazı kuralının ortaya konulması gerektiğini savundu.

ÖNCEKİ ÇALIŞMALARA DİKKAT ÇEKTİ

Dalyan, etkinliğin düzenleyicileri arasında yer alan Prof. Dr. Mustafa Çevik’in önceki çalışmalarında kullandığı adlandırmalara da dikkat çekti.

Prof. Dr. Çevik’in 2008 yılında Adıyaman’da gerçekleştirilen Uluslararası Samsatlı Lukianus Sempozyumu’nda “Samsatlı Lukianus” adlandırmasını kullandığını ve sempozyum bildiri kitabının editörlüğünü yaptığını belirten Dalyan, Çevik’in başka bir çalışmasında da “Lucianus” ve “Lukianus” biçimlerine yer verdiğini ifade etti.

Dalyan, geçmiş çalışmalarda kullanılan biçimlerden 2026 yılındaki etkinlikte “Lukiano” kullanımına geçilmesinin bilimsel açıdan açıklanması gerektiğini söyledi.

“BU TERCİHİN BİLİMSEL DAYANAĞI NEDİR?”

Dalyan, organizasyon kuruluna “Lukiano” adlandırmasının hangi klasik dil kuralına, filolojik kaynağa veya çevriyazı sistemine dayandığı sorusunu yöneltti.

Ayrıca adlandırma yapılırken klasik filolog, Eski Çağ tarihçisi veya Eski Yunanca uzmanından görüş alınıp alınmadığının açıklanmasını isteyen Dalyan, etkinliğe katılacak bilim insanlarının bu tercihten haberdar olup olmadığının da ortaya konulması gerektiğini belirtti.

“ETKİNLİĞİN DEĞERİ GÖLGELENMESİN”

Samsat’ın tarihî ve kültürel mirasının tanıtılmasına yönelik etkinliği olumlu bulduğunu vurgulayan Dalyan, Samsat Belediye Başkanı Halil Fırat’ın etkinliğe verdiği desteği de kıymetli bulduğunu ifade etti.

Dalyan, açıklamasında asıl amacının etkinliği eleştirmek değil, terminolojik bir tartışmanın kültürel çalışmanın önüne geçmesini önlemek olduğunu belirterek, “Samsat için atılmış böylesine güzel, iyi niyetli ve heyecan verici bir adım; sırf bilimsel temelden yoksun bir isim tercihi yüzünden gölgelenmesin” dedi.

Dalyan, etkinlik henüz hazırlık aşamasındayken adlandırmanın gözden geçirilmesinin daha sağlıklı olacağını savundu.

“SAMSATLI LUKİANOS” ÖNERİSİ

Dalyan, tarihsel bir şahsiyet adına düzenlenen bilimsel etkinliklerde ismin ya özgün dildeki kurallı çevriyazısıyla ya da etkinliğin yapıldığı dilde yerleşmiş biçimiyle kullanılmasının daha uygun olduğunu söyledi.

Bu kapsamda etkinlik adının “Samsatlı Lukianos Felsefe Günleri”, platform adının ise “Samsatlı Lukianos Felsefe Platformu” şeklinde kullanılmasını öneren Dalyan, özgün Yunanca fonetiğe vurgu yapılmak istenmesi halinde “Loukianos” biçiminin tercih edilebileceğini belirtti.

Dalyan, “Lukiano” kullanımının bilimsel dayanağını ortaya koyan ikna edici bir gerekçe sunulması halinde değerlendirmesini yeniden gözden geçirmeye açık olduğunu da ifade etti.

Kaynak: PERRE