BAŞLIK 2: TABİAT HARİKASI KARACABEY LONGOZU
Tabiatı sevenlere tabiatın sunduğu bin bir çeşit güzellikler var. Denizler, göller, akarsular, şelaleler, dağlar, ormanlar ve yaylalar. Bunlara ilaveten tabiatın bize sunduğu görsel şölenlerde var, bunlar arasında en önde geleni travertenlerdir. Bir diğeri de belki çoğu insanın bilmediği longozlardır.
Bir çeşit orman ekosistemi olarak bilinen longozlar 'subasar' olarak da tanımlanır. Denize doğru akan derelerin getirdiği kumlar (alüvyonlu topraklar) birikerek kıyıda set oluşturur ve böylelikle dere ağzını kapatır. Akarsuyun biriktiği bölgede oluşan longozlarda bu sayede özel bir ekosistem gelişir. Alüvyonlu topraklar üzerinde başka hiçbir yerde göremeyeceğiniz endemik bitkilerle dolu longoz, dere ağzını kapatması sonucu akarsuyun biriktiği yerde oluşan özel bölgelerdir.
Şunu ifade etmekte fayda görüyorum, tabiat gezilerine ve aktivitelerine meraklı olan kişilerin en gözde mekanlarından birisi de hiç şüphesiz longoz ormanlarıdır. Dünyada birkaç yerde nadir görülen longozlar, ülkemizde de Kırklareli İğneada, Sakarya Acarlar, Sinop Sarıkum ve Bursa Karacabey ormanlarında bulunuyor. Muhteşem bir eko sistem olan longoz ormanları ziyaretçilerine eşsiz bir tabiat güzelliği ortaya koyar. Longozlar zengin floristik kompozisyonuyla tabiat severlere unutamayacakları anlar yaşatır.
Uzun zamandır görmek istediğim ama bir türlü fırsat bularak gidemediğim Karacabey Longoz Ormanlarına nihayet Karacabey’de ikamet eden aslen Balıkesir Dursunbeyli dostum Harun Kaya ile gittim.
Karacabey’den yaklaşık otuz beş kilometre mesafede, Marmara Denizi kıyısındaki Longoz ormanlarına giden yol, kıvrımlı, tabiatın en güzel atmosferini bize sunan ormanların güzel görüntüleri arasında ilerliyor.
Güney Marmara akarsularının büyük bölümünün birleşmesiyle oluşan Susurluk Irmağı, Bursa’nın Karacabey ilçesine bağlı Yeniköy yakınlarında Marmara Denizi ile buluşuyor. Susurluk Irmağı’nın oluşturduğu Kocaçay Deltası, göl, bataklık, kumul ve longoz ormanından meydana geliyor. Longoz’a doğru giden yol boyunca, yola paralel ilerleyen Susurluk Irmağı’nın kattığı güzellik görülmeye değer. Yol boyu orman ve yeşillik çayır.
Ormanları epeyce meşhur Karacabey’in Longoz ormanları bölümüne gelmeden hemen yolun solunda büyükçe bir ayı barınağı mevcut. Celal Acar ayı barınağına Türkiye’nin her neresinde toplanan ayı varsa buraya getiriliyormuş. Epeyce büyük bir alana sahip olan arı barınağındaki ayılar eskiden ziyaret edilebiliniyormuş, şimdilerde ziyaret yasaklanmış. Ayı barınağını geçtikten sonra sağımızda uzaktan da olsa Marmara Denizi görünmeye başladı.
Longoz ormanı hemen Marmara Denizi’nin güney kıyısında yer alması sebebiyle aynı zamanda tatilciler için bir durak noktası. Adeta tatil köyünü andıran Bayramdere (Boğaz)’de villalar ve tatil köyü siteleriyle dolu. Yenileri de yapılıyor. Burada böyle bir şeyle karşılaşacağımı pek zannetmiyordum. Henüz tatil sezonu bitmediği için denizde yüzenlerde vardı. Kumsalı, plajı gerçekten çok güzeldi.
Yaklaşık 194 hektar olan ve Maliç Deresi tarafından beslenen Dalyan ve Poyraz gölleri, 600 hektar alan kaplayan sazlıklar, 730 hektarlık bir alana yayılmış dişbudak, kızılağaç ve söğütlerden oluşan longoz (subasar) ormanlar ve çok çeşitli floraya sahip geniş bir kumul bandı bulunan Bayramdere de denize nazır yer alan longoz ormanına girdiğimde kendimi başka bir alemde hissettim.
Genel olarak Kış ve ilkbahar mevsiminde sular altında olan longozlarda, yaz ve sonbaharda ise su kısmen çekilir. Tropikal ormanlara benzeyen longozlar taban su seviyeleri düştüğü zaman, kısa sürede longoz ekosistemi özelliklerini kaybeder. Bu ekosistemin devamlılığı için en temel şart, bol suyun devamlı orada var olmasıdır. Yaz bitimi sonbahar başlangıcında ziyaret etmem sebebiyle çok fazla su basmış alanları göremedim sular çekilmişti. Ancak sık ağaçlar, kuş sesleri bulunmaktaydı. Genel olarak kara leylek, pasbaş, patka, bataklık kırlangıcı, akça, cılıbıt, küçük balaban, gece balıkçılı, alaca balıkçıl, küçük ak balıkçıl, gri balıkçıl, kuğu, yeşilbaş, çıkrıkçın, macar ördeği, elmabaş patka, ak kuyruklu kartal, sakarmeke, poyraz kuşu, sumru, küçük sumru ve pek çok ağaçkakan türünün varlığı söz konusudur. Longoz ormanının bulunduğu Kocaçay Deltası, bütün bu özellikleriyle tabiat severlere hem kuş gözlemciliği yapma hem piknik yapma hem de arkalarına güzel bir tabiat manzarasını alarak, denize girme imkânı sunuyor.
Longoz ormanının temel yapısı, düz araziyi kaplayan kumullardan oluşur. Kıyı kumulu kış ve ilkbahar aylarında suyla kaplıdır. Anca yaz aylarında sular çekilir ve yüzeyde alüvyonlu toprak kalır. Küçük göleti andıran su birinkilerini görebilmek için Longozlar özellikle kış aylarında ya da ilk bahar ayında ziyaret edilmelidir. Longoz ormanlarında genel olarak daha yüksek bir toprak ısısı görülür. Bunun sebebi kumul üzerindeki alüvyonlu topraklarda milyarlarca mikroorganizmanın yaşıyor olmasıdır. Bu organizmaların yaşamsal faaliyetleri sonucunda toprak ısısı artar. Bu durum orman altı florasının daha hızlı gelişmesine etki eder. Burada bitki ve ağaç çeşitlerinin vejetasyonu çok daha erken başlar. Ayrıca kıyı kumullarıyla deniz arasında bir şerit oluşur ve bu şeritte başka yerlerde hiçbir örneği olmayan endemik bitkiler ortaya çıkar.
Zengin floristik kompozisyonu, benzersiz ekosistemi ve eşsiz manzarasıyla Karacabey longoz ormanı gezilip görülmeyi hak ediyor. Ancak buradaki eşsiz güzelliği sağlayan longozları, göletleri görmek istiyorsanız tercihiniz kış ve ilk bahar mevsimi olmalı. Marmara Denizi’nin güzelliğinden istifade etmek ve yüzmek istiyorsanız da yaz mevsiminde de gelebilir burada güzel bir tatil geçirebilirsiniz. Marmara Denizi’nin ortasında yer alan İmralı Adası da hava açık iken sahilden çok rahat görülebilmektedir. Burada yapılabilecek en güzel aktivitelerden birisi de trekking. Tabiat ile baş başa eşsiz güzellikte anlar yaşamak için yönünüzü Karacabey Longoz ormanına çevirmelisiniz.