Başlık 2: Vicdanın Sesi
Bazen insanın
en çok duyması gereken ses,
dışarıdan gelen bir ses değildir.
Ne alkışların…
Ne kalabalıkların…
Ne de başkalarının
bizim hakkımızda söyledikleri…
İnsanın en çok
kendi içindeki sesi duyması gerekir.
Çünkü insan
herkesi kandırabilir.
Kendini bile
bir süreliğine kandırabilir.
Ama gecenin sessizliğinde,
her şey sustuğunda
insan yine kendisiyle baş başa kalır.
Ve o sessizlikte
bir ses yükselir:
“Doğru mu yaptın?”
“Böyle davranmalı mıydın?”
“Keşke o sözü söylemeseydin…”
“Keşke o insanın yanında dursaydın…”
İşte o ses,
vicdanın sesidir.
Vicdanın
ne diploması vardır
ne makamı.
Ne satın alınabilir
ne de başkasından ödünç alınabilir.
İnsanın içinde taşıdığı
sessiz bir terazidir.
Yaptığımızı tartar.
Söylediğimizi tartar.
Sustuğumuzu bile tartar.
Bazen bir haksızlığı…
Bazen bir kırgınlığı…
Bazen yapmadığımız bir iyiliği…
Ve çoğu zaman
kimsenin bilmediği bir şeyi
bize hatırlatır:
“Sen bunu daha iyi yapabilirdin.”
Belki de vicdanın
en ağır tarafı budur.
Başkalarına
bahane anlatabiliriz.
Ama kendimize
anlatamayız.
Bugün
her konuda söyleyecek bir sözümüz var.
Kimin haklı olduğunu biliyoruz.
Kimin yanlış yaptığını biliyoruz.
Kimin iyi,
kimin kötü olduğunu
birkaç cümlede belirleyebiliyoruz.
Sosyal medya
bize bunun için
sınırsız bir alan açtı.
Bir insanın
bir cümlesini görüyor,
bütün karakteri hakkında
karar veriyoruz.
Bir hatasını görüyor,
yıllarını siliyoruz.
Bir davranışını beğenmiyor,
insanın tamamını
mahkûm ediyoruz.
Ne kolay hüküm veriyoruz…
Oysa biraz durup
şunu düşünsek:
Biz, başkalarının hayatını
yargıladığımız kadar
kendi hayatımızı sorguluyor muyuz?
Çünkü haklı olmak
her zaman yeterli değildir.
Bazen haklıyken bile
merhameti seçmek gerekir.
Vicdan
sadece kötülük yaptığımızda
karşımıza çıkmaz.
Bazen yapmadığımız
bir iyilikte de
kendini gösterir.
Yolda birini görürüz.
Yardım edebilecekken
yürür geçeriz.
Bir dostumuz
sessizleşir.
“Nasıl olsa geçer.” deriz.
Bir yaşlı
konuşmak ister.
“Şimdi vaktim yok.” deriz.
Bir yakınımız
kırılmıştır.
“Abartıyor.” deriz.
Birinin
bize ihtiyacı vardır.
“Benim de derdim var.”
deyip uzaklaşırız.
Elbette
hepimizin derdi var.
Hepimizin yetişmesi gereken işler,
taşıdığı yükler,
sakladığı yaralar var.
Ama kendi derdimiz
başkasının acısını görmemize
engel olmamalı.
Çünkü bazen
insan senden çözüm istemez.
Sadece fark edilmek ister.
Bir telefon…
Bir selam…
Bir “Nasılsın?”…
Bazen bir insanı
hayata yeniden bağlayan şey
kadar küçük olabilir.
Adıyaman bunu
çok ağır bir bedelle öğrendi.
6 Şubat sabahı
hayatın bütün hesapları
bir anda anlamını yitirdi.
Makamlar küçüldü.
Para sustu.
Unvanlar anlamsızlaştı.
Kimsenin kimseye
üstünlüğü kalmadı.
Hepimiz
aynı korkunun içinde kaldık.
Sonra insanlar
birbirine koştu.
Tanımadığı birinin
elinden tuttu.
Bir lokmasını bölüştü.
Bir battaniyesini verdi.
Bir enkazın başında
hiç tanımadığı insanlar için
gözyaşı döktü.
O gün
kimse “Bana ne?” diyemedi.
Çünkü felaket
hepimize aynı gerçeği gösterdi:
İnsan, en çaresiz anında
yine insana muhtaçtır.
Şimdi şehir
yeniden kuruluyor.
Binalar yükseliyor.
Caddeler değişiyor.
Hayat yeniden akıyor.
Bunların hepsi önemli.
Ama bir soru
hepimizin önünde duruyor:
Binalarımızı yeniden yaparken
birbirimize olan güvenimizi de
yeniden yapabiliyor muyuz?
Çünkü depremde
sadece evler yıkılmadı.
Bazı insanların
hayata güveni yıkıldı.
Bazılarının umudu…
Bazılarının kalbi…
Bazılarının insanlara
olan inancı…
Bu yüzden
Adıyaman'ın yeniden imarı
yalnızca betonla tamamlanamaz.
Şehrin sokaklarını
binalar doldurabilir.
Ama şehri şehir yapan
insanların birbirine
nasıl davrandığıdır.
Asıl imar,
gönüllerde başlamalıdır.
Hepimizin
görünmeyen bir hikâyesi var.
Kiminin cebinde borç…
Kiminin evinde hastalık…
Kiminin yüreğinde kırgınlık…
Kiminin gecesinde yalnızlık…
Kiminin yüzünde gülümseme,
içinde fırtına…
Ama biz çoğu zaman
insanın hikâyesine değil,
görünen tarafına bakıyoruz.
“İyi görünüyor.”
“Mutlu görünüyor.”
“Güçlü duruyor.”
Öyleyse
sorun yok sanıyoruz.
Oysa bazı insanlar
yardım istemeyi bilmez.
Bazıları
“Yoruldum.” diyemez.
Bazıları
gözyaşını bile
saklayarak yaşar.
Bu yüzden
insanları yalnızca
söyledikleriyle değil,
bazen sustuklarıyla da
anlamak gerekir.
Vicdan biraz da
söylenmeyeni duyabilmektir.
Bir başka sınavımız
haksızlık karşısında başlıyor.
Yanlış olduğunu bildiğimiz
bir şey görürüz.
Ama bize dokunmuyorsa
susarız.
“Bana ne?”
deriz.
Oysa adalet,
yalnızca kendimize lazım olduğunda
hatırlanacak bir değer değildir.
Bugün başkasının hakkı
yarın bizim hakkımız olabilir.
Bugün sustuğumuz haksızlık
yarın bizim kapımızı çalabilir.
Bu yüzden
vicdan sahibi olmak
sadece iyi insanlara iyi davranmak değildir.
Güçlüyken zayıfı ezmemektir.
Elimize fırsat geçtiğinde
başkasının hakkına uzanmamaktır.
Kimse bizi görmezken
doğru olanı seçmektir.
Çünkü insanın gerçek karakteri
gücünü gösterirken değil,
gücünü kullanabilecekken
ne yapmadığında ortaya çıkar.
Menfaat de
vicdanın en zor sınavlarından biridir.
Bize faydası olanlara
yakın durmak kolaydır.
Makam sahibine
saygı göstermek kolaydır.
İşimize yarayan insanı
hatırlamak kolaydır.
Zor olan,
hiçbir karşılık beklemeden
iyi davranabilmektir.
Çünkü insanın değeri
oturduğu koltukla ölçülmez.
Cebindeki parayla ölçülmez.
Tanıdığı insan sayısıyla
ölçülmez.
Asıl mesele şudur:
Kimse sana bir şey
kazandırmayacakken
sen ona nasıl davrandın?
İşte insanlığın
gerçek ölçüsü oradadır.
Bir de
hatalarımız var.
Hepimizin var.
Ama kendimize gelince
başka bir dil kullanıyoruz.
Başkası hata yaptığında:
“Karakteri bu.”
Biz yaptığımızda:
“Şartlar öyleydi.”
Başkası özür dilemediğinde:
“Gururlu.”
Biz dilemediğimizde:
“Ben haklıyım.”
Başkası kırdığında
unutmuyoruz.
Biz kırdığımızda
“Geçmiştir.” diyoruz.
Ne garip…
Kendimize
ne kadar anlayışlıyız.
Başkalarına
ne kadar acımasız.
Belki de
insanın kendine soracağı
en zor soru şudur:
“Başkalarından beklediğim
insanlığı ben ne kadar taşıyorum?”
Bu sorunun cevabı
bizi rahatsız ediyorsa
kaçmak yerine
üzerinde durmalıyız.
Çünkü insan
hatasını fark ettiği anda
değişmeye başlayabilir.
Bazen
özür dilemek gerekir.
Bazen gönül almak.
Bazen aramak.
Bazen “Ben yanılmışım.”
diyebilmek.
Gurur yüzünden
kaçırdığımız insanlar var.
Söyleyemediğimiz sevgiler…
Ertelenen buluşmalar…
Bir türlü yapılamayan telefonlar…
Sonra zaman geçiyor.
Ve insan
bir gün şunu anlıyor:
Bazı şeyleri
telafi etmek mümkün.
Ama bazı kayıpların
telafisi yok.
Bu yüzden
seviyorsak söyleyelim.
Özlediysek arayalım.
Kırdıysak gönül alalım.
Helalleşmemiz gerekiyorsa
ertelemeyelim.
Çünkü hayat
her zaman ikinci bir fırsat
vermiyor.
İyiliği de
büyütelim gözümüzde.
İyilik her zaman
büyük işler yapmak değildir.
Bir selamdır.
Bir kapıyı tutmaktır.
Bir hastayı hatırlamaktır.
Bir yaşlıyı dinlemektir.
Bir cenazede
sessizce yanında durmaktır.
Bir çocuğun
başını okşamaktır.
Bir insanın
umudunu kırmamaktır.
Ve bazen
kimse görmese bile
doğru olanı yapmaktır.
İyiliğin değeri
alkışla ölçülmez.
Hatta bazen
en güzel iyilikler
hiç kimsenin bilmedikleridir.
Çünkü gerçek vicdan,
seyirci aramaz.
Günün sonunda
hepimiz kendi hayatımızın
hesabını vereceğiz.
Kalabalıklar dağılacak.
Telefonlar susacak.
Alkışlar bitecek.
Makamlar değişecek.
Para başka ellere geçecek.
Evler, arabalar,
unvanlar, şöhret…
Hepsi dünyada kalacak.
Peki bize ne kalacak?
Bir insanın
“İyi ki karşıma çıktı.” demesi…
Bir yetimin duası…
Bir annenin hayır duası…
Bir dostun güzel hatırası…
Bir insanın hayatına
bıraktığımız küçücük bir iyilik…
Belki de
gerçek servet budur.
İnsanın yanında götürdüğü değil,
ardında bıraktığıdır.
Öyleyse
bugün kendimize
birkaç soru soralım.
Kimin yükünü hafiflettim?
Kimin gönlünü aldım?
Kimin yanında durdum?
Kimin hakkını gözetim?
Kimin yalnızlığını fark ettim?
Ve daha önemlisi:
Vicdanım konuştuğunda
onu dinledim mi?
Cevaplarımız
bizi rahatsız ediyorsa
korkmayalım.
Çünkü hâlâ geç değil.
Yanlış yaptıysak
dönebiliriz.
Kırdıysak
onarabiliriz.
Unuttuysak
hatırlayabiliriz.
Geç kaldıysak
yine de bir adım atabiliriz.
İnsan,
hatasından ibaret değildir.
Ama hatasını görmezden gelirse
aynı yerde kalır.
Belki dünyayı
tek başımıza değiştiremeyiz.
Bütün kötülükleri
ortadan kaldıramayız.
Herkesi mutlu edemeyiz.
Ama bir insanı
daha fazla kırmamayı seçebiliriz.
Bir haksızlığa
sessiz kalmamayı seçebiliriz.
Bir gönlü
incitmemeyi seçebiliriz.
Birinin yanında
durabiliriz.
Bazen büyük değişimler
büyük sözlerle başlamaz.
Bir insanın
kalbine dokunan küçük bir iyilikle başlar.
Bir özürle…
Bir merhametle…
Bir “Nasılsın?” sorusuyla…
Bir el uzatmayla…
Adıyaman yeniden ayağa kalkarken
yalnızca binalarımızı yükseltmeyelim.
Birbirimize olan güvenimizi de
yükseltelim.
Sokaklarımız
yalnızca yeni binalarla değil,
yeni umutlarla dolsun.
Komşuluğu
yeniden hatırlayalım.
Dar günde
birbirimizin yanında duralım.
Çünkü bir şehrin
en sağlam temeli beton değildir.
İnsanların birbirine
duyduğu güvendir.
Ve bir toplumun
en büyük zenginliği
sahip olduğu servet değil,
vicdan sahibi insanlarının
çokluğudur.
Belki hayat
bize her istediğimizi vermedi.
Belki eksiklerimiz var.
Belki kırgınlıklarımız…
Belki pişmanlıklarımız…
Ama içimizde
hâlâ vicdanımızın sesi varsa
yeniden başlayabiliriz.
Yeter ki
onu susturmayalım.
Çünkü insan
başkalarının gözünde
iyi görünmekten önce
kendi vicdanında
temiz kalabilmeli.
Kimse bilmeyebilir.
Kimse görmeyebilir.
Kimse teşekkür etmeyebilir.
Ama insan
gece başını yastığa koyduğunda
kendi içinden gelen o sesi
duyabilmeli:
“Elinden geleni yaptın.”
İşte huzur
belki de tam olarak budur.
Hayatın en büyük sınavı
çok şey kazanmak değil.
İnsanlığımızı kaybetmeden
yaşayabilmek.
Gücümüz varken
ezmemek.
Haklıyken
merhameti seçmek.
Kimse görmezken
doğruyu yapmak.
Bir insanın
sessizliğini fark etmek.
Bir gönlü
kırmaktan kaçınmak.
Bir haksızlık karşısında
susmamak.
Ve günün sonunda
kendi vicdanımızın karşısına
başımız dik çıkabilmek.
Çünkü insanın
en güvenilir şahidi
kendisidir.
Herkesten saklanabiliriz.
Ama kendi vicdanımızdan
saklanamayız.
Ve unutmayalım:
İnsanların bizi nasıl bildiğinden
çok, vicdanımızın bizi nasıl bildiği önemlidir.
O yüzden
hayatın gürültüsü içinde
biraz susalım.
Kendimizi dinleyelim.
Kalbimize bakalım.
Ve içimizdeki o sesi
kaybetmeyelim.
Çünkü bazen
bir insanın yolunu gösteren
en güçlü ışık dışarıda değil,
kendi vicdanının içindedir.
Selam, sevgi
ve gönül dolusu muhabbetlerimle…
Bilal KARADAĞ