BAŞLIK 2: BİRAZ DA ABDÜLHAMİD SÜLEYMAN ÇOLPAN
Çolpan, 1897 yılında bugünkü Özbekistan’da doğar. Gerçek adı Abdulhamid Süleyman o‘g‘li Yunusov’dur. Babası Süleyman Yunusov, ticaretle uğraşan ve kültüre önem veren bir kişiydi. Ailesi onun hem dinî hem de modern eğitim almasını sağlar.
“Çolpan” mahlası, Türk dünyasında sabahyıldızı anlamına gelir. Bu isim, onun edebiyatta “ışık” olma arzusunu sembolize eder. İlk eğitimini medresede alır Arapça ve Farsçayı öğrenir. Daha sonra Rusça öğrenerek Rus edebiyatıyla tanışır.
20.yüzyıl başlarında Türkistan bölgesi Rus Çarlığı yönetimi altındaydı. Bu dönemde yenilikçi eğitim ve millî uyanış hareketi gelişmekteydi. Çolpan da bu hareketten etkilenir. Genç yaşta, Eğitim reformu, Millî bilinç, Türkistan’ın kültürel dirilişi, Dilin sadeleşmesini savunur.
1913–1914 yıllarında şiirleri yayımlanmaya başlar, şiirlerinde, Milletin geri kalmışlığına duyduğu üzüntü, bağımsızlık arzusu, halkın çektiği acılar, hürriyet özlemi açık şekilde görülür.
Rus Devrimi (1917) sonrası kısa süreli özgürlük ortamı oluşur. Ancak ardından Sovyet hâkimiyeti başlar. Başlangıçta birçok aydın gibi Çolpan da yeni rejimin eşitlik vaatlerinden umutlanır. Fakat kısa sürede Sovyet yönetiminin Türkistan’daki millî kimliği baskı altında olduğunu görür.
1930’lu yıllarda Stalin yönetimi sert tasfiyelere başltır. Milliyetçi ve bağımsız düşünceli aydınlar “halk düşmanı” ilan edilir. Çolpan rejim tarafından tehlikeli görülür. 1937 yılında tutuklanır. Ağır sorgulamalara maruz kalır.
1938 yılında Sovyet yönetimi tarafından kurşuna dizilerek idam edilir ve Ölümü gizli tutulur, Uzun yıllar adı yasaklanır. Eserleri toplatıldı. Ailesi baskı görür.
1980’lerin sonunda Sovyetler Birliği çözülürken, Çolpan’ın adı resmî olarak temize çıkarılır. Bugün Özbekistan’da, Millî şair, Hürriyet sembolü, Modern Özbek edebiyatının, kurucularından biri olarak kabul edilir.
GÜZEL SÖZLERİ
“Uyan milletim, zincirlerin sesini duy!”
“Hür olmayan milletin şarkısı eksik söylenir.”
“Dil milletin kalbidir.”
“Gece ne kadar karanlık olursa olsun, sabah mutlaka doğar.”