BAŞLIK 2: TÜRK AŞIK EDEBİYATINA YENİ BİR SÖYLEYİŞ GETİREN SAZ ŞAİRİ KARACAOĞLAN
Güneydoğu Anadolu, Gavur Dağları yörelerinde bulunan Çukurova ve Torosların uçsuz bucaksız güzellikleri arasından yaşamış Türkmen aşiretlerinin duyuş, düşünüş ve yaşayış özelliklerini yansıtan aşık edebiyatına yeni bir söyleyiş tarzı ortaya koyan Karacaoğlan 17. yüzyılda yaşamış ünlü bir saz şairdir. Tabiatı, gurbeti ayrılığı ve aşkı tema alarak işlediği şiirleriyle Türk halk edebiyatında önemli bir yer edinmiştir. Şiirlerini hece ölçüsüyle ve günlük konuşma dilinde kaleme almıştır.
1606 ile 1690 yılları arasında yaşadığı tespit edilen Karacaoğlan tahmini 1606 yılında Osmaniye ili Düziçi ilçesinin Farsak köyünde dünyaya gelmiştir. Eserlerinde kendine has bir üslup geliştirmesiyle herkesin dikkatin çekmiş, çok yalın ve temiz bir Türkçe kullanmıştır. Divan edebiyatının etkisinde kalmayıp Anadolu insanının o günkü konuşma dilini benimseyerek söylediği saz şiirleriyle halktan biri olduğunu ortaya koymaya çalışmıştır. Deyimleri ve benzetmeleri şiirlerine ayrı bir hava katan Karacaoğlan’ın şiirleri başta İngilizce, Fransızca, Almanca ve Rusça olmak üzere çeşitli dillere çevrilmiş, Almanya ve Azerbaycan’da doktora tezlerine konu olmuş bu yönüyle dünya literatüründe önemli bir yer edinmiştir. Türk dünyası içinde her daim önemli bir şair olarak benimsenmiş ve birçok şiiri aynı zamanda türkü olarak bestelenerek söylene gelmiştir. Kendisinin günümüze ulaşan 500’e yakın eseri bulunmaktadır. Şu Yalan Dünyaya Geldim Geleli, Var Git Ölüm, Yürü bire Yalan Dünya, Bir Ayrılık Bir Yoksulluk Bir Ölüm, Elif, Can Vermeye Dermanım Mı Var? Bu eserlerden bir kaçıdır.
Hayatı hakkında çok fazla kesin bilgiler bulunmasa da özelikle Mehmet Fuad Köprülü Sadettin Nüzhet Ergün, Saim Sakaoğlu, Şükrü Elçin, İlhan Başgöz ve Umay Günay gibi araştırmacıların yaptıkları çalışmalar ile tanınan ve bilinen Karacaoğlan kimileri Kozan Dağı yakınındaki Varsak (Farsak) köyünde doğduğunu söylerler. Gaziantep'in Barak Türkmenleri de Kilis'in Musabeyli bucağında yaşayan Çavuşlu Türkmenleri de onu kendi aşiretlerinden sayarlar. Batı Anadolu'da yaşayan Karakeçili aşireti de onu kendilerinden sayıyorlar. Bunların dışında O, Aksaraylı, Elbistanlı, Binboğalı, Düziçili, Ermenekli veya Mut’ludur. Akşehirli Hoca Hamdi Efendi'nin 1875 yılında yazdığı seyahat hatıralarına göre ise Karacaoğlan yetim büyümüş, babası gibi ömür boyu askere alınmak korkusu veya o sıralarda Çukurova’da derebeyi olan Kozanoğulları ile arasının açılması sonucu genç yaşta gurbete çıkmıştır. Ancak hayatının büyük bir bölümünü Çukurova, Maraş, Gaziantep yörelerinde geçirdiği tahmin ediliyor.
Pir Sultan Abdal, Aşık Garip, Köroğlu, Öksüz Dede ve Kul Mehmet gibi ustalardan etkilenmiş, kendisi de yazdığı şiirlerle Aşık Ömer, Aşık Hasan, Aşık İsmail, Katibî, Kuloğlu, Gevheri gibi çağdaşlarını ve kendisinden sora gelen 18. yüzyıl şairlerinden Dadaloğlu, Gündeşlioğlu, Beyoğlu ve Deliboran’ı etkilemiştir. Etkilediği şairler sadece bunlara kalmamış, 19. yüzyıl şairlerinden de Bayburtlu Zihni, Dertli, Seyranî, Zileli Talibî, Ruhsatî, Şem'î ve Yeşil Abdal'da ondan etkilenmişlerdir. Cumhuriyet döneminde de halk edebiyatı geleneğinden faydalanan şairlere ilham olmaya devam etmiştir.
Şiirlerinin büyük bir kısmının koşma ve güzelleme türünde olan Karacaoğlan’ın şiirleri güncelliğini, söyleyişindeki güzellik ve orijinalliğini ile hala korumaktadır. Sıradan insanların duygu ve düşüncelerini dile getirmeyi başaran meşhur halk saz şairi Karacaoğlan “Var git ölüm bir zaman da yine gel” dizesiyle, ölümü mukadderat olarak gören Anadolu Türk’ünün “her ölüm erkendir” düşüncesini yansıtma gayreti içinde olmuştur.
Etkileyici bir dil ve duygu evreni kuran Karacoğlan’ın şu ifadeleriyle yazımı noktalıyorum.
"Karacaoğlan dünya fâni
Veren alır tatlı canı
Varsın yâr sevmesin beni
Ben onu sevdiğim yeter."