BAŞLIK 2: BİRAZ DA EVLİYA ÇELEBİ
Evliya Çelebi, 1611 yılında İstanbul’da doğar, asıl adı Derviş Mehmed Zıllî’dir. Babası sarayda kuyumcu başı olan Derviş Mehmed Efendi, annesi ise Abaza asıllı bir hanımdır. Küçük yaşta iyi bir eğitim alır, Kur’an, hadis, fıkıh gibi dini ilimlerin yanında tarih, coğrafya ve edebiyat öğrenir, aynı zamanda güzel konuşma yeteneği ve güçlü hafızasıyla dikkat çeker.
Gençliğinde saraya girerek Enderun Mektebi’nde eğitim görür, burada hem ilmi hem de sanatsal yönden kendini geliştirir. Musiki ile ilgilenir, güzel sesi sayesinde saray çevresinde tanınır.
Onun hayatını değiştiren olay ise meşhur rüyasıdır. Rivayete göre bir gece Ayasofya Cami’de Peygamber Efendimizi rüyasında görür. Ondan “şefaat” dileyecekken dili sürçer ve “seyahat ya Resul Allah” der. Bunun üzerine Peygamber Efendimizin ona hem şefaat hem de seyahat izni verdiği anlatılır. Bu rüyadan sonra Evliya Çelebi kendini yollara vurur.
Evliya Çelebi yaklaşık 50 yıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu ve çevresini gezer, gittiği başlıca bölgeler, Anadolu’nun hemen her şehri, Balkanlar (Yunanistan, Bulgaristan, Arnavutluk, Bosna), Kafkasya ve Azerbaycan, İran, Irak, Suriye ve Filistin, Mısır ve Hicaz (Mekke, Medine)
Bu geziler sırasında gördüğü her şeyi büyük bir merakla inceler, insanların yaşam tarzlarını, kıyafetlerini, yemeklerini, geleneklerini ve hatta konuşma şekillerini bile detaylı şekilde anlatır.
Evliya Çelebi, Çok meraklı ve araştırmacı bir kişiliğe sahipti, Güçlü bir gözlem yeteneği vardı, Mizah anlayışı gelişmişti, abartılı ama akıcı bir anlatım tarzı kullanırdı.
Evliya Çelebi, sadece bir gezgin değil, aynı zamanda tarihçi, kültür araştırmacısı ve büyük bir yazardır. Yazdığı Seyahatname sayesinde yüzyıllar öncesinin dünyası bugün bile canlı bir şekilde okunabilmektedir.
Evliya Çelebi’nin ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Ancak 1682 yılı civarında vefat ettiği kabul edilir. Hayatının son yıllarını Kahire’de geçirdiği rivayet edilir. Kabri İstanbul Şişhane'deki Lohusa Sultan Türbesindedir.
EVLİYA ÇELEBİ’NİN GÜZEL SÖZLERİ
-“Seyahat eden, ibret alır.”
-“Diyar diyar gezmeyen, âlemi tanıyamaz.”
-“Her gördüğünü yaz, yaz ki unutulmasın.”
-“İnsan gezdikçe olgunlaşır.”
-“Cihan bir kitaptır; okumayan onu bilmez.”